Rehber
Gitarın sesi neden geç geliyor (gecikme nasıl düzeltilir)
Gitarı bilgisayardan çalarken ses geç mi geliyor, sanki her nota tele vurduktan sonra mı ulaşıyor? Bu boşluğa gecikme (latency) denir. Büyük kısmı değiştirebileceğin birkaç ayardan kaynaklanır. Gecikmenin ne olduğunu, genelde neden olduğunu ve sırayla nasıl düzelteceğini burada bulursun.
Gecikme nedir
Amfiye bağlandığında ses neredeyse anında çıkar. Bilgisayarda ise ses gidiş-dönüş bir yol yapar. Ses arabirimi (ses kartı) gitar sinyalini dijital sese çevirir, bilgisayar amfi sesini hesaplar, ses arabirimi de onu kulaklığın için yeniden sese dönüştürür. Bütün bunların aldığı süre gecikmedir.
Gecikmeyi tamamen yok edemezsin ama doğru ayarlar onu epey düşürür. Kıyas için: ses havada bir milisaniyede yaklaşık 34 cm yol alır. Amfiden 3 m uzakta durmak bile seni onun yaklaşık 9 ms gerisine koyar; yani gerçek amfide bile birkaç milisaniyelik gecikme normaldir.
Yaygın nedenler, en olasıdan başlayarak
Aşağıdakiler kabaca en olasıdan en az olasıya doğru sıralı. En üstten başlayarak kontrol et.
- 1.
Bluetooth ya da başka kablosuz kulaklıklar
Kablosuz bağlantı sesi göndermeden önce kendi buffer'ında bekletir; bu da çoğu zaman net duyulan bir gecikme ekler. Hiçbir ses ayarı bunu ortadan kaldıramaz. Çalmak için ses arabirimine takılı kablolu kulaklık ya da kulakiçi kullan.
- 2.
Ses arabiriminin kendi sürücüsü yerine genel sürücü
Sürücü, bilgisayarın bir cihazla konuşmasını sağlayan yazılımdır. Windows'ta ses arabirimini genel sistem sürücüsüyle çalıştırmak genellikle epey gecikme ekler. Ses arabiriminin kendi sürücüsünü üreticinin sitesinden kur ve uygulamanın sürücü listesinden onu seç. Giriş ve çıkış için farklı cihazlar seçmek (örneğin giriş ses arabirimi, çıkış dizüstünün hoparlörü) de gecikme ya da kopmalar ekleyebilir.
- 3.
Fazla yüksek ayarlanmış buffer boyutu
Buffer boyutu, bilgisayarın sesi işlemeden önce ne kadarını topladığıdır. Büyük bir buffer bilgisayara daha çok nefes alanı verir ama sesi daha geç duyarsın. Büyük buffer bir kaydı miksleme için uygundur; küçük buffer gerçek zamanlı çalmak için.
- 4.
Üstüne bir de doğrudan monitörleme duymak
Doğrudan monitörleme, gitarını bilgisayarı atlayarak ses arabiriminden doğrudan kulaklığına gönderir. Amfi sesini de duyarken açıksa önce yalın gitar gelir, ardından amfi sesi; bu yüzden ses çift ya da yankılı duyulur. Amfi yazılımıyla çalarken kapat.
- 5.
Ağır efektler ya da yüksek örnekleme hızı
Çok sayıda efekt ya da 96 kHz ve üzeri bir örnekleme hızı (sesin saniyede kaç kez ölçüldüğü) bilgisayara daha çok iş yükler. O zaman küçük buffer'lar çıtırdamaya başlar ve buffer'ı yükseltmek zorunda kalırsın. Bazı efektler işlenirken kendi gecikmelerini de ekler. Pratik için 44,1 ya da 48 kHz fazlasıyla yeterlidir.
- 6.
Dizüstünün güç tasarrufu
Pilde ya da güç tasarrufu modunda dizüstü kendini yavaşlatır; bu yüzden küçük buffer'lar kopmaya başlar ve buffer'ı yükseltmek zorunda kalırsın. Çalarken şarj cihazını tak ve güç modunu performansa doğru çevir.
- 7.
Arka planda çalışan diğer uygulamalar
Video oynatan tarayıcı sekmeleri, görüntülü görüşmeler ve dosya senkronizasyonu bilgisayarı arka planda meşgul eder. Çalarken ihtiyacın olmayanları kapat.
Gecikmeyi azaltma, adım adım
- 1
Ses arabirimine takılı kablolu kulaklık kullan
Kablosuz kulaklıkların bağlantısını kes ve kablolu kulaklığı ses arabiriminin kulaklık girişine tak. 3,5 mm jak için 1/4 inç adaptör gerekir.
- 2
Sürücüyü ve cihazları kontrol et
Amfi uygulamanın ya da DAW'ın (kayıt yazılımı) ses ayarlarında hem girişi hem çıkışı ses arabirimine ayarla. Windows'ta sürücüyü de ses arabiriminin kendi sürücüsüne geçir.
- 3
Örnekleme hızını 44,1 ya da 48 kHz yap
Daha yüksek örnekleme hızı gecikmeyi kendi başına nadiren çözer. Her buffer süre olarak kısalır ama bilgisayarın yapacağı iş artar; sonuçta çoğu zaman daha büyük bir buffer gerekir. 44,1 ya da 48 kHz güvenli bir seçimdir.
- 4
Buffer boyutunu kademe kademe düşür
256'dan 128'e, sonra 128'den 64'e in ve her değişiklikten sonra yaklaşık bir dakika çal. Çıtırtı ya da kopma, bilgisayarın yetişemediği anlamına gelir. Olursa bir kademe geri çık ve temiz kalan en küçük boyutu kullan.
- 5
Doğrudan monitörlemeyi kapat
Ses arabiriminde doğrudan monitör düğmesi varsa kapat. Onun yerine mix düğmesi varsa playback (bilgisayar) tarafına çevir. Yalın gitar ile amfi sesinin üst üste binmesinden doğan çift, yankılı ses kaybolur.
- 6
Bilgisayara biraz nefes aldır
Dizüstünü şarja tak ve güç tasarrufunu kapat. Kullanmadığın uygulamaları ve tarayıcı sekmelerini kapat, kullanmadığın efektleri kaldır. Ses arabirimini USB hub üzerinden değil, doğrudan bilgisayara bağla. Bunların hepsi daha küçük bir buffer'ın çıtırdamadan çalışmasına yardım eder.
Buffer boyutu ve gecikme, rakamlarla
Buffer boyutu, dijital sesin kesildiği küçük dilimler olan sample'larla sayılır. Bir buffer'ın süresini bulmak için buffer boyutunu örnekleme hızına böl. 48 kHz'te 128 sample, 128 ÷ 48.000 ≈ 2,7 ms eder.
| Buffer boyutu (sample) | 44.1 kHz | 48 kHz |
|---|---|---|
| 64 | 1.5 ms | 1.3 ms |
| 128 | 2.9 ms | 2.7 ms |
| 256 | 5.8 ms | 5.3 ms |
| 512 | 11.6 ms | 10.7 ms |
Tablo tek bir buffer'ı gösterir. Duyduğun süre daha uzundur: ses bir giriş buffer'ından ve bir çıkış buffer'ından geçer, üstüne ses arabiriminin dijitale ve geri çevirme süresi gelir. Yani gerçek gidiş-dönüş genellikle tablodaki sayının iki katından fazladır. Uygulaman bir gecikme değeri gösteriyorsa onu esas al.
Daha küçük buffer daha az gecikme demektir ama bilgisayarın her parçayı daha çabuk bitirmesi gerekir. Yetişemediğinde çıtırtı ya da kopma duyarsın. Olursa bir kademe geri çık. Birkaç milisaniye geç ama temiz bir ses, çıtırdayan bir sesten pratik için daha iyidir.
Sıkça sorulan sorular
- Gitarım neden bir saniye ya da daha geç geliyor?
- Bu kadar uzun bir gecikmeyi tek başına buffer boyutu nadiren yapar. Büyük bir buffer bile saniye değil, onlarca milisaniyedir. Bunun yerine sesin izlediği yola bak: kablosuz kulaklıklar, ses arabirimi olmayan bir çıkış cihazı, Windows'ta genel sürücü ya da gitarının bir görüşme veya yayın programı gibi başka bir uygulama üzerinden duyulması.
- Hangi buffer boyutunu kullanmalıyım?
- 128 sample ile başla. Bir dakika çalarken temiz kalırsa 64'ü dene; çıtırdıyorsa 256'ya çık. Doğru sayı bilgisayara göre değişir; senin için doğru olan, temiz kalan en küçük boyuttur.
- Bluetooth kulakiçiyle çalabilir miyim?
- Müzik dinlemek için sorun olmaz ama çalmak için olmaz. Buffer'ı ne kadar düşürürsen düşür kablosuz bağlantının gecikmesi kalır ve ses tele vuruşunun gerisinde kalır. Ses arabirimine takılı kablolu kulaklık ya da kulakiçi kullan.
- Doğrudan monitörleme gecikmeyi ortadan kaldırmaz mı?
- Doğrudan monitör sesi bilgisayarı atlar, yani neredeyse anında duyarsın. Ama bu, amfisiz ve efektsiz yalın gitarındır. Amfi sesiyle pratik yapmak için doğrudan monitörlemeyi kapat ve sürücüyü ile buffer'ı yukarıdaki gibi ayarla. İkisi birden açıkken iki ses üst üste biner ve yankılı duyulur.
Bunu EG Tone'da ayarlamak
Bu adımlar her amfi yazılımında aynı şekilde işler. EG Tone seçeneklerden biridir: yeni başlayanlar için yapılmış bir elektro gitar amfi ve efekt eklentisi.
- Bağımsız uygulamada yerleşik ses ayarları paneli cihazı, girişi ve çıkışı, örnekleme hızını ve buffer boyutunu seçmeni sağlar ve bir gecikme değeri gösterir.
- Önerilen örnekleme hızı 44,1 ya da 48 kHz'dir.
- Her düğmenin ve butonun yardım metni var. Ne yaptığını görmek için üzerine gel.
- Aynı programın içinde bir akort aleti ve bir metronom bulunur.
- macOS ve Windows'ta VST3 eklentisi ve bağımsız uygulama olarak, macOS'ta ayrıca AU eklentisi olarak çalışır.
EG Tone tek seferlik bir satın almadır, abonelik değildir.
EG Tone'u keşfetGitarı ilk kez mi bağlıyorsun? Kurulum rehberiyle başla. Akort ve ritim çalışması için bu sitedeki akort aleti ve metronom ücretsiz, üyelik gerekmiyor.