Hướng dẫn
Cách tập guitar điện nhỏ tiếng vào ban đêm
Khi chơi guitar điện vào ban đêm ở chung cư hoặc nhà ở chung, hàng xóm có thể nghe thấy ba âm thanh: tiếng loa ampli, tiếng dây đàn, và tiếng thịch truyền qua sàn. Tai nghe chỉ loại bỏ được âm thanh đầu tiên. Bài hướng dẫn này nói về hai âm thanh còn lại, ba cách nghe tiếng ampli qua tai nghe, và nên tập gì khi không thể chơi to.
Ba âm thanh hàng xóm có thể nghe thấy
Nếu bạn đã đeo tai nghe mà hàng xóm vẫn nghe thấy, thủ phạm không phải là loa. Đó là âm thanh thứ hai hoặc thứ ba bên dưới, hoặc tiếng lọt ra từ chính tai nghe.
Loa của ampli
Đây là phần mà tai nghe loại bỏ. Không có loa thì tiếng ampli chỉ tồn tại trong tai bạn.
Dây đàn và pick
Guitar điện không cắm ampli vẫn phát ra tiếng kim loại mỏng, và pick gõ vào dây nghe lách cách. Với đàn thân đặc (solid-body), ban ngày gần như không nghe thấy, nhưng trong căn phòng yên tĩnh về đêm, tiếng đó có thể xuyên qua bức tường mỏng. Đàn thân rỗng và bán rỗng có cộng hưởng nên to hơn, và quét dây mạnh sẽ làm cây đàn nào cũng to hơn.
Tiếng thịch và rung động
Giậm chân theo nhịp, kéo ghế, hay để thân đàn đập vào bàn đều truyền rung động xuống sàn và vào tường. Va chạm kiểu này thường truyền qua tòa nhà tốt hơn tiếng của một nốt nhạc, nên người ở tầng dưới nghe thấy tiếng thịch chứ không phải một hợp âm.
Ba cách nghe tiếng ampli qua tai nghe
Điều quan trọng là âm thanh không đi qua loa. Hãy chọn cách hợp với thiết bị bạn đang có và nội dung bạn muốn tập.
Ampli hoặc pedal đa hiệu ứng có cổng tai nghe
Nhiều thiết bị sẽ tắt loa khi bạn cắm tai nghe, nên hãy kiểm tra thiết bị của mình vào ban ngày trước khi tin vào nó vào ban đêm. Đây là cách dễ nhất nếu bạn đã có sẵn. Một số thiết bị nghe lạ tai khi dùng tai nghe, và âm sắc chỉnh bằng tai nghe có thể thay đổi khi nghe qua loa.
Ampli tai nghe nhỏ cắm trực tiếp vào đàn
Thiết bị nhỏ bằng lòng bàn tay, cắm vào jack đàn và có đầu ra tai nghe. Nhiều loại chạy bằng pin nên dùng được ở bất cứ đâu trong nhà. Lựa chọn âm sắc thường khá đơn giản.
Audio interface và phần mềm ampli trên máy tính
Có nhiều âm sắc nhất, và nối thẳng sang thu âm. Làm theo hướng dẫn kết nối để cài đặt, và cắm tai nghe vào audio interface chứ không cắm vào máy tính.
Bạn cần chuẩn bị
Tai nghe kín có dây
Tai nghe kín lọt ra phòng ít tiếng hơn nhiều. Tai nghe hở để tiếng lọt ra ngoài, như vậy là mất tác dụng vào ban đêm. Nếu dùng máy tính, hãy chọn loại có dây vì tai nghe không dây làm tăng độ trễ.
Cách đưa tiếng ampli vào tai nghe
Một trong ba cách ở trên. Chỉ cần đảm bảo không có loa nào tham gia.
Pick mềm hoặc mỏng, hoặc dùng đầu ngón tay
Pick mềm, mỏng hoặc đầu ngón tay gõ vào dây ít tiếng hơn pick cứng.
Thảm cho ghế và chân
Sàn mềm dưới ghế và chân giúp giảm tiếng thịch và tiếng ghế kéo.
Máy gõ nhịp (không bắt buộc)
Nghe nhịp trong tai nghe thay vì giậm chân. Máy gõ nhịp trên trang này chạy ngay trên trình duyệt, không cần đăng ký.
Một buổi tập nhỏ tiếng, từng bước
- 1
Kiểm tra xem tường nhà bạn để lọt bao nhiêu tiếng
Một lần vào ban ngày, hãy chơi không cắm ampli như bình thường trong khi có người nghe ở phòng bên cạnh hoặc cầu thang. Nhờ vậy bạn biết “nhỏ tiếng” thực sự nhỏ đến đâu, thay vì đoán vào đêm khuya. Nếu họ nghe được tiếng dây, hãy chơi nhẹ tay như ở bước 4 và để dành kiểu quét dây mạnh cho ban ngày.
- 2
Chọn chỗ ngồi và đóng cửa sổ
Ngồi xa bức tường chung với hàng xóm và đóng cửa sổ. Vào đêm tĩnh lặng, cửa sổ mở làm tiếng dễ lọt ra ngoài. Một tấm thảm ở góc phòng tốt hơn ngồi giữa sàn trơn.
- 3
Giảm tiếng sàn và bỏ giậm chân
Đặt thảm dưới ghế và chân, và đếm nhịp bằng máy gõ nhịp trong tai nghe thay vì bằng chân. Đừng tựa thân đàn vào mép bàn mỏng hay cánh tủ quần áo, vì các tấm mỏng sẽ rung lên theo.
- 4
Chơi nhẹ tay hơn
Với tai nghe, bạn không cần đánh mạnh. Chỉnh độ to bằng núm âm lượng của ampli và giữ tay nhẹ. Dùng pick mềm hoặc đầu ngón tay, và đặt nhẹ lòng bàn tay hoặc một ngón lên những dây không chơi để chúng không ngân.
- 5
Bắt đầu với âm lượng tai nghe nhỏ rồi tăng từ từ
Âm sắc high-gain thường to hơn âm sắc clean ở cùng mức âm lượng, nên hãy kiểm tra lại âm lượng mỗi khi đổi âm sắc. Đừng tăng âm lượng để át tiếng dây. Nếu sau buổi tập tai bị ù hoặc nặng, lần sau hãy để thấp hơn.
Nên tập gì khi không thể chơi to
Để dành kiểu quét dây mạnh cho ban ngày. Ban đêm, hãy chọn bài tập hiệu quả ở âm lượng thấp.
Bài tập tay bấm: hammer-on, pull-off, slide
Những kỹ thuật này tạo ra tiếng mà không cần pick chạm vào dây, nên rất êm, đồng thời rèn sức mạnh và độ chính xác của ngón tay.
Chuyển hợp âm chậm
Mỗi ô nhịp một hợp âm, quét nhẹ một lần. Với người mới, khó nhất là chuyển hợp âm chứ không phải thế bấm.
Âm giai và riff theo nhịp chậm
Đặt máy gõ nhịp chậm, gảy nhẹ và lắng nghe xem nhịp có đều không. Hướng dẫn về máy gõ nhịp có gợi ý tốc độ để bắt đầu.
Nghe tìm nốt từ bài hát và học thuộc cần đàn
Không cần âm lượng. Tự dò nốt từ một bài hát, học thuộc thế bấm hợp âm và vị trí các nốt. Thư viện hợp âm và công cụ âm giai trên trang này dùng miễn phí, không cần đăng ký.
Tập nhỏ tiếng với EG Tone
Nếu bạn tập qua máy tính, EG Tone là một lựa chọn: plugin ampli và hiệu ứng guitar điện dành cho người mới.
- Mở ứng dụng độc lập và cắm tai nghe vào audio interface, tiếng ampli sẽ chỉ nằm trong tai bạn.
- Máy gõ nhịp và bộ lên dây được tích hợp trong cùng một chương trình, nên bạn có thể giữ nhịp trong tai nghe thay vì bằng chân.
- Mỗi núm đều có chú thích, và phần hướng dẫn từng bước dẫn bạn đi qua màn hình thật, từng phần một.
- Chế độ Dễ hiển thị từ một đến ba núm cho mỗi hiệu ứng, còn chế độ Pro hiển thị mọi điều khiển. Bạn có thể chuyển qua lại ngay trên màn hình.
- Chạy dưới dạng plugin VST3 và ứng dụng độc lập trên macOS và Windows, và dưới dạng plugin AU trên macOS.
EG Tone được bán theo hình thức mua một lần, không phải gói đăng ký.
Khám phá EG TonePhần cài đặt và độ trễ có trong hướng dẫn kết nối và hướng dẫn độ trễ, còn hướng dẫn máy gõ nhịp giúp bạn tập theo nhịp. Bộ lên dây và máy gõ nhịp trên trang này dùng miễn phí, không cần đăng ký.
Câu hỏi thường gặp
- Tôi có thể chơi guitar điện vào ban đêm ở chung cư không?
- Với tai nghe, loa của ampli không còn tham gia nên tiếng nhỏ đi nhiều, nhưng không phải hoàn toàn im lặng. Tiếng dây đàn và tiếng giậm chân vẫn còn, và tường mỏng hoặc quét dây mạnh có thể để chúng lọt ra ngoài. Hãy kiểm tra một lần vào ban ngày (bước 1 ở trên) và tôn trọng giờ yên tĩnh mà tòa nhà quy định.
- Guitar điện không cắm ampli to cỡ nào?
- Đàn thân đặc khá nhỏ, thường chỉ nghe thấy khi bạn ở gần. Đàn thân rỗng và bán rỗng có cộng hưởng nên to hơn. Quét dây mạnh và đêm yên tĩnh khiến cây đàn nào cũng dễ nghe thấy hơn. Điều này tùy vào tòa nhà của bạn, nên nhờ người nghe ở phòng bên cạnh là cách thử chắc chắn nhất.
- Đeo tai nghe thì hàng xóm có hoàn toàn không nghe thấy gì không?
- Họ sẽ không nghe thấy tiếng ampli. Tiếng dây và pick, tiếng giậm chân hay tiếng kéo ghế vẫn có thể lọt tới họ. Chơi nhẹ tay hơn và làm mềm sàn như trong bài này sẽ xử lý được những tiếng mà bạn kiểm soát được.
- Tôi có thể tập bằng tai nghe không dây không?
- Không nên khi chơi qua máy tính. Không dây làm tăng độ trễ, nên tiếng đến chậm sau cú gảy của bạn. Hãy dùng tai nghe có dây cắm vào audio interface. Hướng dẫn về độ trễ giải thích lý do.
- Âm sắc chỉnh bằng tai nghe có nghe giống nhau khi qua loa không?
- Không hẳn. Tai nghe đưa âm thanh thẳng vào tai mà không có không gian phòng xung quanh, nên cùng một âm sắc có thể nghe khác khi qua loa. Hãy coi âm sắc chỉnh bằng tai nghe là điểm xuất phát và chỉnh lại khi bạn có thể chơi to.